یلداتان پر شُگون

شب چله

 

یلدا شب زایش الهه میثره (میترا) بر همگان همایون باد

 

در ایران باستان و گذشته های پیش از اشو زرتشت ، در میان مردمانی که زندگی خود را با کشاورزی و دامپروری می گذراندند ، مردم با تضادهای موجود در طبیعت ، مانند سپیدی و سیاهی ، روشنایی و تاریکی ، روز و شب ، گرما و سرما، و تضادهایی در خویانسانی مانند خوبی و بدی ، دوستی و دشمنی ، و گذشت و کینه آشنا شده بودند و در باور خود، آنچه را که بد و زیان آور بود، از جلوه های خدای بد می پنداشتند.

بهدین فردید آنها روز و روشنایی را بیشتر دوست داشتند ،چون هنگام کار و کوشش ، خوشی و بالندگی بود.با فرا رسیدن شب، آتش می افروختند تا جلوه های بدِ زندگی پدیدار نگردد.Yalda

در شبهای دراز زمستان ،گرد هم جمع می شدند و آتش می افروختند تا روشنایی را افزون سازند.هنگامی که درازترین شبِ سال یعنی آخرین شب از ماه آذر فرا میرسید، به انگیزه این که از فردای آن شب ، روشنایی بیشتر و روزها بلند تر میشود،گرد هم آمده و به جشن و شادی و سرور می پرداختند.

در زمان گذشته ایرانیان میوه هایی را که تا آن زمان سالم مانده بود با آجیل و خوراکی های دیگر فراهم میکردند، همه با هم تا پاسی از شامگاه با جشن و پایکوبی و شادی و سرور می پرداختند و با این شیوه به پیشباز چله بزرگ می رفتند که از فردای آن روز شروع می شد.

چله ای که با آمدن آن سرما واقعی زمستان فرا می رسید و تا جشن سده یعنی چهل روز دیگر ادامه داشت.

پس از آن چله کوچک آغاز می گشت ، یعنی سرمای زمستان کاهش می یافت. چله کوچک از روز پَس از جشن سده شروع می شد و تا روز بیستم اسفند ماه ادامه داشت و این هنگامی بودکه سرمای زمستان به آرامی کاهش می یافت.پس از چله کوچک شکفتنِ شکوفه ها آغاز میشد و فرا رسیدن بهار را نوید می دادند.

امروزه نیز زرتشتیان ، در شب چله که آخرین شب از ماه آذر است،گرد هم می آیند،خویشان و آشنایان یکی از خانه ها را برای گرد هم آمدن انتخاب میکنند، آنها بیشتر خانه ی بزرگتر ها به ویژه پدر و مادر بزرگ،یا محل مناسب دیگری را بر می گزینند.

هر خانواده، میوه هایی مانند خربزه ، سیب ، بِه، انگور، و به ویژه هندوانه و انار را که رنگ سرخ دارند تهیه میکنند و با خود به جشن شب چله می آورند.رنگ سرخ ، رنگ رفتن و فراز آمدن روشنایی در غروب آفتاب و سپیده دمان است که در آیین مهر از جایگاه ویژه ای برخوردار است.

در بین میوه ها هندوانه اهمیت بیشتری دارد زیرا بعضی از زرتشتیان باور دارند که اگر مقداری هندوانه در شب چله بخورند ، در سراسر چله ی بزرگ و کوچک ، یعنی سراسر زمستانی که در پیش رو دارند ، سرما و بیماری بر آنها چیره نخواهد شد.

غیر از میوه ، گاهی آجیل ، شیرینی و شربت نیز در خوراکی های شب چله وجود دارد.میهمان شب چله ، تا پاسی از شب همه دور هم می نشینند و گاهی مادر بزرگ داستانهای شیرین روزگاران گذشته را برای بچه ها تعریف میکند ، پدر بزرگ یا سالخورده دیگری بخشهایی از داستانهای شاهنامه ی فردوسی را می خوانند و از حماسه های افتخار آمیز ایرانیان ، سخن می گوید.همه با شادی و سرور ، شب چله را پشت سر می گذارند.

با نیایش گاه اُشَهِن ، شب بزرگ سال را همراهی میکنند و گاهی آن را به سپیده دم می رسانند تا زایش نور را از پس شبی سرد به تماشا بنشینند.

فرجام یافت به شادی و پیروزی  امروز شهریور روز از ماه آذر سال ۳۷۵۲ زرتشتی

 

موبد مانتراانو

 

 

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*

*