جشن سده پر شگون باد

به نام دادار اورمزد فرَه‌مند اشو افزونى جهان اَستومَند

خْشْنَوُتْرَ اهورَهِ مزدا

جشن سده برابر با روز مهر شانزدهمین روز از ماه بهمن ۱۰ بهمن خورشیدی بر تمام ایرانیان شاد باد!

جشن سده جشن پیدایش آتش است  صد روز از پایان تابستان گذشته و یا صد شب و روز به نوروز مانده است و کهن بودن آن به پایه جشن‌های نوروز و مهرگان می‌رسد.

چهل‌ روز پس از جشن شب چله، آبان روز از بهمن ماه در تقویم زرتشتی و در چهلهٔ زمستان، جشن سده، به پهلوی «سَت» یا «سده سوزی» برگزار می‌شود که جشنِ پیدایش آتش است.

برخی داستان پیدایش سده را به اردشیر پاپکان، برخی به هوشنگِ پیشدادی و و برخی دیگر به گیومرت نسبت داده‌اند. اما آنچه که اهمیت دارد اینست که این جشن را ما ابرانیان، سال‌ها و سالهاست که بر می‌گزاریم.

سده جشنِ ملوکِ نامدار است ز افریدون و از جم یادگار است

روش برگزاری جشن سده توسطِ مزدیسنان

مردم از روزهای قبل مشغولِ جمع آوریِ هیزم برای جشن می‌شوند و همه را در یکجا می‌انبارند. در عصر این روز پس ازغروب آفتاب، سه تن از موبدان با جامه‌ سپید به سوی توده‌ای از هیزم خشک که از پیش آماده گردیده می‌روند و گروهی از جوانان که آنان هم جامهٔ سپید بر تن دارند با هموخ‌های (مشعل‌های) روشن، موبدان را همراهی می‌کنند. موبدان بخشی از اوستا که بیشتر آتش نیایش است را می‌سرایند و موبد بزرگ با آتشدان و جوانان سپید پوش با هموخ‌ها هیزم‌ها را می‌افروزند. سپس، گروه نوازندگان از آغاز تا پایان جشن، آهنگ می‌نوازند و همه با شادی، پیروزی روشن شدنِ آتش سده را جشن می‌گیرند. به همین سادگی!

ssade

اهمیتِ آتش نیایش در جشنِ سده

سروده آتش-نیایش که در میانهٔ این جشن از سوی مردم و موبدان خوانده می‌شود، واقعاً سرودهٔ زیبایی است و بخشی از ادبیاتِ مزدیسناست. سرودهٔ آتش نیایش به یسنای ۶۲ نیز معروف است. در ادامه بخشی از این سرودهٔ زیبا را می‌آوریم:

یتا اهو وییریو! [دوبار]

ستایش و نیایش،

و هدیه خوب و هدیهٔ آرزو شده،

و هدیه دوستانه را آرزو دارم،

برای تو‌ای آتش،‌ای پسر اهورا مزدا!

قابل ستایش و نیایش هستی،

قابل ستایش و نیایش باشی،

در خانهٔ مردمان.

خوشبخت باشد آن مرد،

که تو را بستاید، به راستی فراستاید.

هیزم در دست، برسم در دست.

شیر در دست، هاون در دست.

(۲)

هیزم [برایت] فراهم شود.

بوی خوش فراهم شود.

خورش فراهم شود.

اندوخته فراهم شود.

«برنایی» به نگاهبانی تو بواد!

«آگاهی» به نگاهبانی تو بواد!

ای آتش،‌ای پسر اهورا مزدا!

(۳)

سوزان باشی در این خانه.

بی‌گمان سوزان باشی در این خانه.

فروزان باشی در این خانه.

شعله ور باشی در این خانه.

به زمانی دیرپا.

تا به فرشگرد (=رستاخیز) توانا.

همچنان تا به فرشگردِ توانای نیک.

از دیدگاه ستاره‌شناسی نیاکان ما در روزگاران بسیار کهن، سال را به دو پارهبخش می‌کردند. تابستان که هفت ماه به درازا می‌کشید در نخستین روز فروردین ماه آغاز و آخرین روز مهر ماه پایان می‌یافت. زمستان از آغاز آبان ماه می‌آغازید و تا پایان اسفند به طول می‌انجامید. جشن سده، سومین روز از آغاز زمستان و یا سد روز و شب (پنجاه روز و پنجاه شب) به آغاز تابستان بود.

در تاریخ نسبت این جشن به هوشنگ شاه داده شده است. در شاهنامه آمده است که روزی هوشنگ شاه با همراهانش در کوهی می‌رفتند ناگهان چیزی دراز، تیره تن، و سیاه رنگ دید که ماری بود و هوشنگ باهوش و هنگ، سنگی گرفت و سوی مار پرتاب کرد که آن را به کشد. سنگ به سنگ دیگری برخورد کرد و چون هر دو سنگ چخماق بودند، فروغ (جرقه‌ای) پدیدار شد، به بوته گرفت و مار فرار کرد. از این رویداد هوشنگ شاه شادمان شد و خداوند را نیایش کرد که راز آتش را به او آشکار کرده است. شادمان و پیروز، هوشنگ شاه آتش را از‌‌ همان هنگام قبله قرار داد، آن روز را جشن اعلام کرد و این سنت تا امروز برجاست، به گفته فردوسی:

برآمد به سنگ گران سنگ خرد هم آن و هم این سنگ گردید خرد
فروغی پدید آمد از هر دو سنگ دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ
جهاندار پیش جهان آفرین نیایش همی کرد و خواند آفرین
که او را فروغی چنین هدیه داد همین آتش آنگاه قبیله نهاد

یکی جشن کرد آنشب و باده خورد «سده» نام آن جشن فرخنده کرد

آیین جشن سده

حکیم عمر خیام در کتاب نورزنامه می‌نویسد:

«هرسال تا به امروز جشن سده را پادشاهان نیک عهد در ایران و توران به جای می‌آوردند، بعد از آن به امرور، زمان این جشن به دست فراموشی سپرده شد و فقط زرتشتیان که نگهبان سنن باستانی بوده و هستند این جشن باستانی را برپا می‌داشتند.»

هر چند نوشته شده است که مردآویج زیاری به سال ۳۲۳ هجری (سده دهم میلادی) این جشن را در اصفهان با شکوه برگزار کرد. همچنین در زمان غزنویان این جشن دوباره رونق گرفت و عنصری شاعر نامدار ایران در یکی از جشن‌های سده در برابر سلطان محمود قصیده‌ای درباره سده خواند که آغاز این است:

سده جشن ملوک نامدار است زافریدون و از جم یادگار است

در ایران باستان، و در میان زرتشتیان ایران، این جشن نزدیک غروب آفتاب، با آتش افروزی آغاز می‌شد و امروز هم با‌‌ همان سنت کوه‌هایی از بوته و خار و هیزم در بیرون شهر فراهم شده، در حالی که موبدان لاله به دست بخشی از اوستا که معمولن آتش نیایش می‌باشد را می‌سرایند، بوته‌ها را روشن کرده و مردمی که در ان جا جمع شده‌اند نماز آتش نیایش خوانده، و سپس دست یکدیگر را گرفته به دور آتش می‌چرخند، شادی و پایکوبی می‌کنند. این مراسم بوسیله انجمن زرتشتیان کرمان سده‌هاست که بیرون از شهر انجام شده و همه مردم زن و مرد، زرتشتی و مسلمان، کلیمی در ان جا گرد آمده و در شادی شرکت می‌کنند.

جشن سده در اصفهان در زمان مرداویج

یکى از سردارانى که بر قسمت بزرگى از ایران حاکم شد، مرداویج بود. که در زمان خلفاى عباسى (المقتدر) مىزیست. از خصوصیات او احیاى آداب و سنن ایران قبل از اسلام بود و از جمله به برگزارى باشکوه «جشن سده» مىپرداخت، مسکویه در خصوص چگونگى برگزارى این جشن در اصفهان مىنویسد: «زمانى که شب آتشافروزى جشن سده فرا رسید، مرداویج از مدتى قبل از این دستور داده بود، از کوه‌ها و نواحى دور دست هیزم گردآورند و به اطراف رودخانه زایندهرود حمل کنند، همچنین فرمان داد نفتاندازان و آتشافروزان و کسانى که در افروختن آتش مهارت داشتند و مىتوانستند وسائل آتشبازى را فراهم سازند در اصفهان جمع شوند. در اطراف اصفهان کوهى و تلى باقى نماند که در آن هیزم و بوتههاى خار تعبیه نکرده باشند، تعداد زیادى کلاغ و مرغان دیگر به چنگ آورده و به منقار و پاهاى آن‌ها گردوهائى که از نفت و مواد سوزان انباشته شده بود مىبستند… مقصود از چنین کارهائى، این بود که در یک زمان، آتش، از قله کوه‌ها و بالاى بلندی‌ها و در صحرا و در مجلس جشن که خود مرداویج در آن حضور مىیافت، بوسیله مرغانى که‌‌ رها مىساختند، زبانه کشد.

سده، پیشگام نوروز

در کهن روزگاران، سال درایران دو بخش داشت: تابستان و زمستان. تابستان ازنُخُستین روز آبان یا ماه آب‌ها آغازمی شد و سده، سد روز پس از آغاز زمستان بزرگ بود. نیاکانمان برین باور بودندکه در آن زمان، زمستان سخت پایان یافته یا به گفته‌ای «کمرسرماشکسته می‌شد.» آن‌ها، به شادی پایان یافتن سختی زمستان، جشن برپا می‌کردندو آن را «جشن سده» می‌خواندند. پدران و مادرانمان، در درازای سال، جشن‌های گوناگون برگزار می‌کردندکه بزرگ‌ترین و پرارزش‌ترین آن‌ها نوروز و مهرگان بود. آنان باور داشتندکه: پروردگار جهان، گیتی و همهٔ بودنی‌هایش را در شش زمان و در یک سال پدید آورد که آفرینش مردمان، واپسین و سرآمد کار آفرینش است و به بزرگداشت این رویداد بزرگ بود که نوروز را باشکوهی بی‌پایان برگزارمی کردند. گروهی برین اندیشه و باورند که پیشینیان ما با برگزاری «جشن سده» به گونهای با شکوه به پیشباز نوروز رفته‌اند. زیرا، در زمان برگزاری «جشن سده» سد شب و روز به نوروز مانده است. منوچهری از این گروه بوده و گفته است:
وینک بیامدست به پنجاه روز پیش
جشن سده، طلایهٔ نوروز و نوبهار

برای برگزرایِ جشنِ سده به جمعیتهای زیاد و مراسمِ مذهبیِ آنچنانی نیاز نیست! مهم خلوصِ نیت و خواستار شادی بودن است. هرکس می‌تواند این شادوارگی را با عزیزانِ خود و در هرکجا برگزارد. مهم شاد بودن و سپاسگزاری از آتش و پدیده‌های می‌نویِ اهورا مزداست. سدهٔ خوشی داشته باشید!

وهومن یعنی نیک اندیشی که در گویش پارسی بهمن نام گرفته است. در اندیشه گسترش منش نیک باشیم

فرجام یافت به شادی و پیروزی

موبد مانترانو

 

مشترک دیدگاهها بشوید

یک دیدگاه

  1. ما بايد براي كمترين حجم و كمترين سرعت اينترنت بيشترين هزيه را بپردازيم ولي همه كساني كه كارمند اداره مفت خور ها هستند و بي سواد هم هستند و با پارتي و پاچه خواري استخدام شده اند 100 درصد رايگان,نامحدود و پرسرعت (حداقل سرعت 256) به اينترنت جهاني وصل هستند و اين كارمندان مفت خور كه كار مفيدشان در 60 دقيقه به 10 دقيقه هم نمي رسد آخر ماه بيشترين حقوق و پول را مي گيرند ولي ما بايد پول زيادي براي كمترين حجم و سرعت اينترنت بپردازيم ما اگر اينترنت پرسرعت داشته باشيم براي اين كه بخواهيم نامحدود به اينترنت وصل شويم مجبور هستيم در شب و ساعتي كه بايد خواب باشيم به اينترنت وصل شویم مثلا ساعت 1 شب تا 7 صبح البته فقط بعضی شرکت ها ترافیک شبانه شان رایگان است بقیه یا اینترنت شبانه رایگان ندارند یا نیم بها است شما اینترنت ایران را با اینترنت پاکستان مقایسه کنید اون جا اگر سرعت اینترنت زیر 512 باشد اینترنت پرسرعت محسوب نمیشه اون جا پرسرعت ترین و ارزون ترین اینترت هست ولی در ایران کملا برعکس اگر باور نمی کنین کافیه توی اینترنت سرچ کنید “مقایسه اینترنت ایران با اینترنت پاکستان” پاکستان هااااا فردا این اغوانی ها هم از ما جلو میزنن یعنی جلو زدن شما کارمند ایرانی را با کارمند ژاپنی مقایسه کنید می بینید که کارمند ژاپنی بی وقفه مشغول کار است البته کار مفید ولی کارمند ایرانی کار مفیدش در یک ساعت به 10 دقیقه هم نمیرد و بی وقفه مشغول استراحت و گشت و گذار در اینترنت است!!!!! حتی بیشتر اوقات کارمندان فرزندان و نزدیکان و دوستان خودشان را به آن اداره می برند تا از اینترنت مجانی و… استفاده کنند تو این اداره های ایران هم همه بسیجی و جانباز و فرزند 3 شهید! هستند و اگر کسی مهر انتخابات روی شناسنامه اش نباشد و بسیخی و …. نباشه و کارت پایان خدمت نداشته باشد سر کار دولتی استخدامش نمی کنند حتی برای آبدار چی و کار های ساده ولی اگر طرف جانباز باشه (البته واقعا جانباز هم نیستن(نه دستش قعطه نه چشمش کوره و…) یعنی 100 درصد سالمند خلاصه از ما سالم تر هستند) حتی اگر چوپان و بی سواد هم باشه خیلی راحت سر کار دولتی استخدامش میکنن 100 درصد هم از پرداخت مالیات و عوارض معاف هستند!! ما چه چيزمان كمتر از اين كارمندان مفت خور است؟؟؟؟ كه آن ها رايگان به اينترنت پرسرعت و نامحدود وصل شوند ولي ما بايد بيشترين پول را براي كمترين سرعت و حجم اينترنت بپردازيم و جالب تر از همه ما اگر پول اينترنت را آخر ماه و اول ماه بعد نپردازيم فورا اينترنت به كلي قطع مي شود و براي استفاده مجدد بايد دوباره ثبت نام كنيم! يعني بايد هر ماه به زور از اينترنت استفاده كرد و هزینه آن را پرداخت و نميشه در آن وقفه اي ايجاد كرد یعنی باید به اجبار به طور مستمر از اینترنت استفاده کرد و پول آن را پرداخت و در بعضی از شرکت ها مثل مخابرت ایران باید پول یک سال را یک جا پرداخت کرد!! مثلا نميشه يك ماه استفاده نكرد و پولش را نپرداخت و از ماه بعد استفاده كرد. ما نبايد فراموش كنيم حتي اگر پولدار هم باشيم نبايد پول زور و پول مفت به كسي بدهيم نبايد پول اضافه و بيشتر از ارزش واقعي پرداخت آيا قيمت واقعي اينترنت همين است? شاید شما فکر کنید هزینه اینترنت در ایران نسبت به حجم و سرعتش خوب و عادی و مناسب است شما فقط کافی است وضعیت اینترنت ایران را با کشور های دیگر مثل پاکستان!!!! و دیگر کشور ها و کشور های پیشرفته مقایسه کنید وقتی وضعیت ایران را نسبت به کشور های عقب افتاده فهمیدید وضعیت ایران را نسبت که کشور هایی همچون امریکا را هم می فهمید محدودیت های اینترنت در ایران مثل کمترین سرعت و هزینه بسیار بالا و فیلترینگ و سانسور و… یک سیاست است مگر نه اینترنت در ایران می توانست خیلی ارزان و پرسرعت باشد امیدوارم منظورم را در مورد سیاست فهمیده باشید… یعنی ایران از اینترنت می ترسه و با اعمال محدودیت و محرومیت در اینترنت هم جیب خودش را پر از پول می کند هم مخالفان خودش رو کنترل و محدود و در کل آن ها را سرکوب می کند. ایران به امریکا و … می گوید جاسوس و … در حالی که خودش بدترین است مثلا ایران به وضعیت اقتصادی کشور هایی مثل امریکا و … می گوید بحران اقتصادی! به نظر من اگر در امریکا و دیگر کشور ها بحران اقتصادی باشد در ایران زلزله اقتصادی هست از اون زلزله هایی که در ژاپن میشه بعد برای دل خوشی و فریب زدن مردم یارانه می دهند بعد 10 برابر یارانه ای که میدهند همه چیز گرانتر می شود. اگر به هر فرد یارانه تعلق گیرد پس یارانه باید به حساب همان شخص رود یعنی یارانه هر کسی در حساب خودش باید برود ولی در ایران این طور نیست و یارانه چند نفر به حساب شخص دیگری می رود!!! (سرپرست خانوار) بعد فردی که یارانه متعلق به اوست بدون اجازه کتبی سرپرست خانوار نمی تواند یارانه اش را جدا کند حتی اگر بالای 18 سال باشد! این عدالت است؟ اگر شما فکر می کنید امریکا جاسوس است در مورد ایران چه فکر می کنید؟؟؟ باور کنید ایران از تمام مکالمات , پیامک ها , اینترنت و در کل تمام اطلاعات ما جاسوسی می کند مگرنه چرا مخابرات ایران و در کل تمامی اطلاعاتی که به صورت سایبری در ایران تبادل میشوند به طور کامل در اختیار سپاه قرار دارند؟ باز هم شک دارید که ایران جاسوس است؟؟ ایران همیشه از مردم معترض در دریگر کشور ها می گوید ولی مردم خودش چه طور؟ شما که وضعیت اقتصادی امریکا و اروپا را بد می دانید تا به حال جرات کرده اید به خاطر وضعیت بد اقتصادی ایران تظاهرات کنید؟؟ اگر اعتراض کنید همه شما را یا اعدام می کنند یا به زندان می برند مردم ایران رو حتی اگر 2 سال تمام هم به سربازی ببرند باز هم هیچ چیز نمیگن بیچاره نمیدونه مردم دیگر کشور ها آزاد هستند و به سربازی نمیرن یا حداکثر 6 ماه میروند آیا 2 سال به سربازی رفتن و 2 سال مثل حیوان زندگی کردن نقض حقوق بشر نیست؟؟. چه کسی به خامنه ای رای داده است؟؟؟ دیکتاتور ایران خامنه ای است نه احمدی نژاد و امثال آن احمدی نژاد سگ دست آموز خامنه ای بود فریب روحانی را نخورید او اگر از دست آموزان و پاچه خواران خامنه ای نبود رئیس جمهور نمی شد آیا غیر از این هست که حسن روحانی یک آخوند است؟! کشوری که حکومت خودش را جمهوری اسلامی می نامد به نام اسلام هر غلطی می کند و به نام جمهوری (مردم سالاری) در رای مردم تقلب می کند و حتی کسی که هیچ کس به آن رای نداده است و مردم آن را انتخاب نکرده اند را صاحب و مالک کشور قرار می دهد یعنی همان دیکتاتور ایران خامنه ای جلاد من در انتخابات سال 88 شاهد تقلب بزرگی بودم تا جایی که در آن سال ها در یک روستای دور افتاده که 5 نفر پیرزن و پیرمرد در آن ساکن بودند 300 رای برای احمدی نژاد از صندوق رای بیرون آمد! تقلب از این بزرگ تر؟؟ رسوایی نظام دیکتاتوری ایران… باز هم تاکید می کنم هیچ کس به خامنه ای رای نداده است معنی و مفهوم کلمه دیکتاتور فرمان روای مطلق و استبداد گر است حال نظر شما درباره خامنه ای چیست ؟ بله خامنه ای دیکتاتور ایران است الان ایران شده اغوانستان دوم جمعیت اتباع اغوانستان و پاکستان بیشتر از جمعیت ایرانی ها نباشه کمتر هم نیست ولی کسی چیزی نمیگه و اعتراضی نمیکنه حال باز هم شما به این وضعیت راضی هستید و از ایران دفاع می کنید؟؟ مثل این که مردم ایران فراموش کرده اند پشتوانه دولت همان مردم هستند بله مشکل از خود مردم ایران است که فرهنک اعتراض و حق طلبی را ندارند و زیر هر فشاری که بروند هیچ کاری نمی کنند مگرنه در این وضعیت نبودند ما نباید به سختی و وضعیت بد رضایت بدیم اگر شما می خواهید به حق خودتان برسید و از اینترنت پرسرعت و ارزان و… استفاده کنید و اینترنت عادلانه توزیع شود(یعنی ما باید بیشترین هزینه اینترنت را بدهیم و کمترین حجم و سرعت را داشته باشیم ولی کارمندان مفت خور اداره 100 درصد رایگان و پرسرعت و نامحدود و بدون پرداخت حتی یک ریال به اینترنت جهانی وصل می شوند البته فقط این کارمندان نیستند که مفت به اینترنت وصل میشوند دیگر مفت خوران دولت هم هستند) و ….. فقط کافی است تمام این متن را کپی کرده و همه جا منتشر کنید تا به حق خودمان برسیم و یا حداقل به آزادی و عدالت و…. نزدیک شویم. نباید فراموش کنیم که ایران یکی از بزرگترین ناقضان حقوق بشر است و بارها سازمان ملل این حرف را تکرار کرده است. اگر همه با هم باشیم می توانیم هر کاری را بکنیم ولی یک نفر نمی تواند اگر بترسیم کم کم نفس کشیدن هم ممنوع می شود پس تمام این متن را کپی کرده و همه جا منتشر کنید ببخشید اگه حرف های تکراری زدم بی نهایت حرف برای گفتن هست امیدوارم صدای من به گوش امریکا برسه تا شاید گزینه حمله نظامی عملی بشه ___ حماسه ک..ر ک..ر حماسه ساز مقام معظم تناسلی ک..رم فدای رهبر علی گدا( خامنه ای جلاد) سردار کلفتی مقدم ___ نترسین نترسین ما همه با هم هستیم تا پایان دیکتاتوری و ناعدالتی به مبارزه ادامه می دهیم ما بی شماریم مرگ بر دیکتاتور