جشن دیگان خجسته باد

جشن دیگان خجسته باد

روز دی از ماه دی برابر با 25 آذر 2 ، 9 و 17 دی‌ماه

واژه دی ، آفریدن و آفریدگان معنی میدهد.در ماه دی ،‌غیر از نخستین روز ماه که اورمزد نامیده میشود و نام خداوند است ، سه روز دیگر به نام ‌های دی‌بآدُر ،دی‌بمهر و دی بدین وجود دارد. بنابر این جشن دیگانبرابر است بایکی از این روزها در ماه دی که دوم ، نهم و هفدهم در تقویم خورشیدی است.در ایران باستان نخستین جشن دیگان ، در ماه دی یعنی اورمزد روز از ماه دی ، خرم‌ روز نیز نام داشته است.

در این روز که روِ پس از شب چله ، یعنی بزرگترین شب سال بوده است ، پادشاه کشور و حاکم شهر ، دیدار همگانی با مردم شهر داشته‌اند . اکنون نیز زرتشتیان در برخی از شهرها و روستا ها ، یکی از روزهای دی ، در ماه دی و یا همه‌ی آن را جشن میگیرند.همانند جشنهای ماهیانه دیگر ، کوشش میکنند تا در محل های عمومی مانند تالار آدریان و آتشکده گرد هم آیند و جشن دیگان را با سرور و شادمانی برگزار کنند.

deygan

دی ماه از ماهای مهمی است که سرتاسر آن جشن های ایزدی برپا میشده است. زیرا واژه دی یکی از نامهای خداوند است . بدین شوند روزهای سرتاسر این ماه سپندینه (مقدس) بوده است.

ابوریحان بیرونی در نسک آثارالباقیه گزارش میدهد :

(… و این روز و این ماه هردو به نام خدایتعالی که هرمزد است نامیده شده یعنی پادشاهی حکیم و صاحب رایی آفریدگار و این روز عادت ایرانیان چنین بود که پادشاه از تخت شاهی به زیر میآمد و جامه سپید بر تن میکرد و در بیابان بر فرشهای سپید مینشست و دربانها و یساولان و قراولان را که هیبت ملک بدان هاست به کنار میراند و در امور دنیوی فارغ‌البال نظر مینمود و هرکس که نیازمند میشد با پادشاه سخن بگوید خواه که گدا باشد یا ارا و شریف باشد یا وضیع ،‌بدون حاجب و دربانی به نزد پادشاه میرفت و بدون هیچ مانعی با او گفتگو میکرد و در این روز پادشاه با دهقانان و برزیگران مجالست میکرد و در یک سفره با ایشان غذا میخورد و میگفت : من امروز مانند یکی از شما هستم و من با شما برادر هستم زیرا قوام دنیا به کارهایی استکه به دست شما می‌شود و قوام عمارت آن هم به پادشاه است و نه پادشاه را از رعیت گریزی است و نه رعیت را از پادشاه و چون حقیقت امر چنین شد پس من که پادشاه هستم با شما برزیگران برادر خواهم بود و مانند دو برادر مهربان خواهیم بود به خصوص که دو برادر مهربان هوشنگ ویکرد چنین بودند …)

در دی ماه مانند فروردین ماه جشنهای گوناگونی بر پا میشده است که امروزه تنها جشن و مراسم شب چله یا شب یلدا با شکوه و با دقت در همه جای جهان بر پا میشود.

در روزهای دیگر نیز مانند هشتم ،‌یازدهم ، چهاردهم ، پانزدهم ، شانزدهم ،‌و روز بیست‌و‌سوم همبه مناسبتهایی همچون  تقارن نام روز و ماه رویدادهای تاریخی ،‌جشن میگرفته اند.آنچه درباره‌ی روزها گفته شده و در آثارالباقیه ابوریحان بیرونی آمده است کوتاه برای شما می آورم:

نخستین روز دیماه به مناسبت اینکه از این روز تا نوروز نود روز فاصله است آن را نود روز نیز گفته اند و این روز را جشن میگرفتند.

روز یازدهم که آغاز گاهنبار نخست است و تا روز پانزدهمطول میکشید و اغلب همه این روزها را به مناسبت آفرینش آسمان از سوی خداوند مراسم جشن و سپاسگزاری بر پا میشد.

روز چهاردم که روز گوش است. در این روز که آن را سیرسور نیز میگویند به مناسبت کشته شدن جمشید به دست اهریمن ، مردم سیر و سبزی و گوشت میخوردند.

رو ز پانزدهم یا روز دی‌بمهر ، مردم عادت داشتند برای رفع بلا و دفع شر ، در این روز  از خمیر و گل مجسمه‌هایی ساخته و در راهروهای خانه میگزاشتند و سپس روز بعد آنها را میسوزاندند و معتقد بودند که بلا و نکبت و شر خانه و اهل خانه به این مجسمه منتقل میشود . امروز هم دیده میشود که در بعضی مناطق ، به مناسبتهای نذر و نیاز مجسمه هایی از خمیر  را درست کرده و در دیگ آش اوماج میگزارند و سپس آن را به رودخانه میاندازند و خوردن سیب و بوییدن نرگس را در این روز شگون میدانستند.

شانزدهمین روز روز مهر نام دارد در این روز ایرانیان بر تورانیان پیروز شده و گاوهایی که تورانیان از ایرانیان ربوده بودند  ، پس گرفته شد. و در این روز فریدون از شیر گرفته شد. و نیز گفته میشود که پس از پیروزی فریدون بر ضحاک ، گاوهای اثفیان را که به وسیله ضحاک مصادره شده بود ، به وی بازگردانید.اثفیان مرد نیکوکاری بوده  که در بذل و بخشش همتا نداشته است و به مردم کمک فراوان میکرده و در گرفتاری ها و مشکلات ، درماندگان را یاری مینومده است. مردم از اینکه فریدون از او رفع ستم نمده ، خوشحال شده و در این روز جشن گرفتند.

شب چله – شب یلدا طولانی ترین شب سال در آغاز این ماه استاین شب را چله بزرگ نیز مینامد. چله بزرگ از یکمین روز دی ماه که اورمزد نام دارد تا دهم بهمن که جشن سده است به طول میانجامد و آن را چله بزرگ مینامند تا بدان سبب که شدت سرما بیشتر است…. که در بخشی جداگانه از آن سخن خواهیم گفت.

پیام زرتشت :

رهبرانِ گمراه کننده از راستی و پارسایی دوری کرده مردم را فریب میدهند.

گات‌ها- سرود چهل و نهم – بند دوم

ایدون باد

فرجام یافت به شادی

اورمزد روز از ماه آذر 3749 زرتشتی

موبد مانترانو

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*